You are here:

Freelancerze, pamiętaj o śmierci!

Jak mawia znane przysłowie, śmierć to obok podatków jedyna pewna w życiu rzecz. Dzisiejszy wpis nie dotyczy jednak rozliczeń z fiskusem, ale tego, co dla każdego z nas jest kiedyś nieuchronne. Zapewne większość czytających tego bloga zastanawia się teraz, czym różni się w skutkach śmierć freelancera od śmierci każdego innego człowieka?

W związku z tym, że jestem prawnikiem, a dla prawnika śmierć to… otwarcie spadku, pozwólcie, że wyjaśnię Wam kilka kwestii związanych z prawem spadkowym, które dla niektórych z Was mogą mieć znaczenie. Mam na myśli przede wszystkim autorów- przede wszystkim pisarzy, ale także inne osoby, które w ramach swojej działalności tworzą utwory, będące przedmiotami prawa autorskiego.

W jednym z poprzednich wpisów wyjaśniłem Wam, jakie są różnice między autorskimi prawami osobistymi a majątkowymi. Jak wiecie, autorskie prawa majątkowe podlegają dziedziczeniu. Często wartość tych prawa może być za życia autora niewielka, jednak po pewnym czasie, prawa autorskie stanowić mogą istotną część spadku. Ustawa o prawie autorskim w kilku artykułach mówi również o tym, że spadkobiercom twórcy należy się wynagrodzenie za korzystanie z utworu, czego przykładem jest poniższy przepis:

Art. 191

„Twórcy i jego spadkobiercom przysługuje prawo do wynagrodzenia w wysokości 5 % ceny dokonanych zawodowo odsprzedaży rękopisów utworów literackich i muzycznych.”

Najlepszym dowodem, że najlepszym sposobem zabezpieczenia majątkowego bliskiej nam osoby jest w niektórych przypadkach spisanie testamentu, jest sprawa Stiega Larssona. Stieg Larsson, autor poczytnych powieści kryminalnych, zmarł nagle na zawał serca w 2004 r. Pierwsza publikacja jednej z serii bestsellerowych książek Larssona miała miejsce dopiero w 2005 r, czyli po śmierci autora. Za życia pracował przede wszystkim jako dziennikarz, borykając się często z problemami finansowymi. Życiową partnerką pisarza była przez 30 lat Eva Gabrielsson, z którą jednak nie zawarł związku małżeńskiego. Przed śmiercią Larsson nie zdążył zdyskontować wielkiego sukcesu, jakim okazały się jego powieści. Prawdopodobnie pisarz nie mógł zdawać sobie sprawy z wartości, jaką przedstawiać będą prawa autorskie do jego książek.

W 1977 r. Stieg Larsson, w związku z podróżą do Afryki, przekazał w testamencie cały spadek po nim na rzecz Kommunistiska Arbetareförbundet w Umea. Odnaleziony po śmierci testament okazał się jednak wadliwy i zgodnie ze szwedzkim prawem jako nieważny nie mógł być podstawą dziedziczenia. Skutkiem tego, zgodnie ze szwedzkim prawem, spadek po pisarzu powinni odziedziczyć spadkobiercy ustawowi, czyli ojciec oraz brat Erland i Joakim Larssonowie, z którymi według Evy Gabrielsson, pisarz nie utrzymywał bliskich stosunków. Po wielkim sukcesie pierwszej powieści Larssona, partnerka autora zażądała od jego spadkobierców przeniesienia praw autorskich do jego dzieł. Jak można się domyślać, sprawa stała się przedmiotem postępowania sądowego.

Opisana przeze mnie sprawa Stiega Larssona dowodzi, że problem praw autorskich po śmierci twórcy może mieć poważne konsekwencje dla rodziny i przede wszystkim dla osób, które pozostawały z twórcą w nieformalnym związku. Prawo spadkowe nie przewiduje bowiem dziedziczenia przez partnera jako spadkobiercę ustawowego.

Kwestia szczegółowych postanowień testamentu zależy już od uznania spadkodawcy. Prawo spadkowe przewiduje możliwość ustanowienia jednego lub kilku spadkobierców, którzy dziedziczą spadek w określonych częściach ułamkowych. Fakt, iż pewną część spadku stanowią autorskie prawa majątkowe nie ma wówczas znaczenia- stanowią one wówczas część spadku tak jak inne zbywalne prawa majątkowe, nieruchomości itp. Sporządzając testament można również dokonać tzw. zapisu, czyli rozporządzenia określonym przedmiotem majątku na rzecz określonej osoby, która nie musi jednak dziedziczyć spadku jako spadkobierca. W praktyce można ustanowić określoną osobę jako spadkobiercę, natomiast na rzecz innej osoby dokonać zapisu, którego przedmiotem mogą być np. autorskie prawa majątkowe.

Freelancerze, pamiętaj o śmierci!
0 votes, 0.00 avg. rating (0% score)

Posted by: admin

Related articles
 

Back to Top